< tüm yazılar

Derleme #1: AI Balonu, Nvidia'nın Monte Kristo Haftası ve Kasım'da Padel

· 6 min read · Read in English >

  • AI
  • Nvidia
  • Rust
  • DeveloperTools
  • Derleme

Merhaba güzel insanlar. Balon patladı mı? Hayır. Patlayacak mı? Büyük ihtimalle. Ve açıkçası: patlasın, gitsin.

Derleme’nin ilk sayısına hoş geldiniz. Her hafta tarayıcımda kapatmaya kıyamadığım ne varsa buraya döküyorum. Bu hafta dört sekme açık: yapay zeka balonu, Nvidia’nın CEO’sunu sallayan casus iddiası, her şeyin neden Rust’a döndüğü ve masamdaki ajan kaosunu toplayan birkaç araç.

Para dönüyor, değer dönmüyor

Çarkı kısaca anlatayım. Nvidia, OpenAI’a 100 milyar dolara kadar yatırım sözü veriyor. OpenAI o parayla Microsoft’tan bulut kiralıyor ki modellerini eğitebilsin. Microsoft da veri merkezlerini büyütmek için gidip Nvidia’dan çip alıyor. Para dönüp dolaşıp aynı yere geliyor.

Haberlere ne yansıyor? “Yüz milyar dolarlık dev yatırım.” Nvidia’nın çiplerine talep patlamış, Microsoft bulut satışında rekor kırmış. Kâğıt üstünde her şey parlıyor.

Ama çarkın sonunda faturayı ödeyen kim? Biz. Benim cebimden çıkan para ayda 20 dolar, kralını verirsen 200. Şirketin varsa belki birkaç milyon. O kadar.

Yatırımcı 100 koyuyor, seneye 150 bekliyor. Bekliyor ama gelmiyor. Çünkü senin benim 20 dolarımızla o değirmen dönmüyor. GPT-4 çıktı, 5 çıktı, yatırımcı hâlâ parasının karşılığını göremedi. Algı yavaş yavaş kırılıyor.

Algı kırılınca ne oluyor? Yatırımcı bir sonraki tura daha az koyuyor. OpenAI borcunu ödeyemiyor, çünkü yatırımcı vermiyor. Microsoft alacağını alamıyor, çünkü OpenAI ödeyemiyor. Nvidia’nın satışları düşüyor, çünkü Microsoft çip almıyor. Domino böyle devriliyor.

Bu aralar elimde Monte Kristo Kontu var. Yıllarca bize “Ezel’in kitabı işte” diye özetlediler ama alakası yokmuş. Çok daha soğuk, çok daha karanlık bir hesaplaşma.

Kitabı okurken insanın yüzüne çarpan ilk şey şu oluyor: İnsanoğlu statü veya biraz para görünce, en yakınındakini bile saniyesinde satmaya programlı. Özellikle bizim şu “herkesin birbirine gülücükler dağıttığı” modern iş dünyasında bu kural hiç değişmiyor. Arkanı döndüğün an iş çevriliyor.

Ali abi (Ali Kutluözen) bu dairesel ekonomiyi videosunda çok güzel çizmiş, izlemenizi tavsiye ederim.

Çarkın en büyük dişlisi sallanıyor

Monte Kristo dedim ya, bu hafta kitap kendi kendine gerçek oldu.

8 Kasım Pazar günü Nvidia CEO’su Jensen Huang çalışanlarına bir e-posta attı: “Eşimi aldattım. Yaptıklarım ona ve çocuklarımıza zarar verdi. Bunun bir mazereti yok.” Bu kısım kesin, kendisi söylüyor.

Gerisi iddia, ama nasıl iddia. New York Times ve Financial Times’a konuşan ABD istihbarat kaynaklarına göre ilişki yaşadığı kadın, Alice Huang (Huang Le), Çin hesabına çalışan bir ajan. Soyadı aynı ama akrabalığı yok, bu arada.

Kadının yöneticilik yaptığı Singapur merkezli MegaSpeed, NYT’ye göre Haziran 2024’ten beri Nvidia’dan 4,8 milyar dolardan fazla çip almış. ABD makamları da şirketin yasaklı AI çiplerinin Çin’e kaçırılmasına aracılık edip etmediğini soruşturuyor.

Çin Dışişleri “sözde casus anlatısı” diyerek iddiaları reddetti. Nvidia yönetim kurulu bağımsız soruşturma başlattı, şirket sırlarının sızdığına dair bir işaret görmediğini söylüyor; Huang koltuğunda kalıyor. Piyasa ne yaptı? 9 Kasım Pazartesi Nvidia hissesi %5 düştü, AMD, Arm ve Intel yükseldi. Üç Temsilciler Meclisi komitesi de Huang’ı 18 Kasım’da kapalı bir brifinge çağırdı.

Şimdi düşünün: 100 milyar dolarlık çarkın tam merkezindeki adam. Bütün o değerleme “Jensen ne derse o” güvenine yaslanıyor. O güven tek bir e-postayla çatladı. Balonlar böyle patlar arkadaşlar: büyük bir iğneyle değil, kimsenin hesaba katmadığı küçük bir delikle.

Dantès’i kim satmıştı, hatırlayın. En yakınındakiler. Para, statü ve herkesin birbirine gülümsediği bir salon.

Balon patlayınca bize ne olacak?

Kıyamet mi kopacak? Hayır.

2000’de dot-com balonu patladığında internet mi bitti? Hayır, daha güçlü çıktı. CD ile kapı kapı internet paketi satan şovmenler battı. Geriye fiber kablolar, protokoller ve gerçekten değer üreten şirketler kaldı. Amazon o enkazdan çıktı, bugün dünyayı satın alacak parası var.

Şimdi de aynısı olacak. “İnşaat sektöründeki açığı AI ile kapatıyoruz” deyip 8 milyon dolar alan, arkada OpenAI API’ına düz prompt atan AI wrapper çöplüğü temizlenecek. Zaten kâr etmiyorlardı. Ederlerse de OpenAI fiyatı artırır, onlar da o parayı müşteriden çıkaramaz.

Kapitalizm burada evrim gibi çalışıyor arkadaşlar: 10 şirket aç, 9’u batar, biri zar zor ayakta kalır. Kalanın elini sıkarız.

Ama veri merkezleri, açık kaynak ağırlıklar ve kendi makinende çalışan lokal modeller hiçbir yere gitmiyor. Bir kere indirdiğin ağırlıkları kimse elinden alamaz. Çin’in, Avrupa’nın modelleri de cabası.

Hatta işin güzel tarafı şu: balon patlayınca o devasa GPU çiftlikleri boş kalacak. Arz-talep basit. Bugün saatine 5 dolar verdiğimiz GPU’yu 2 dolara kiralayacağız.

Monte Kristo’daki Edmond Dantès’in o saf halinden sıyrılıp gerçek dünyayı görmesi gibi, bizim de bu hype bulutunun arkasındaki gerçeği görmemiz gerekiyor. Silikon Vadisi’nin finansal oyunlarını kontrol edemezsin ama kendi mimarini ve gerçek mühendislik kaslarını kontrol edebilirsin.


Neden her şey Rust’a dönüyor?

Gerçek mühendislik demişken, Reddit’te dönen şu tartışma tam buraya parmak basıyor. Oyun motorlarından Discord’a, Adobe alternatiflerinden sistem araçlarına kadar her şey neden birden Rust ile baştan yazılıyor?

Yıllarca yöneticilere “Bize katı tip güvenliği lazım, iyi hata mesajları lazım” dedik. Kimse umursamadı. Ne zaman ki işin içine coding agent’lar girdi, derleyici kalitesi birden en kritik öncelik oldu.

Çünkü C++ ile bir LLM’i baş başa bırakırsan, undefined behavior ve memory leak ayıklamaktan milyonlarca token yakarsın. Ajan kodu yazıyor, kod çalışıyor gibi görünüyor, üç gün sonra production’da patlıyor.

Rust’ın yeni başlayanları çıldırtan o tokat gibi derleyicisi ise hatayı kod çalışmadan yakalıyor. rustc ajana “şurada, şu yüzden hatalısın” diye net bir geri bildirim veriyor. Ajan düzeltiyor, tekrar deniyor. Döngü kısa, token az.

İnsanlar daha güvenli kod yazsın diye tasarlanan bir dil, bugün ajanların sistemi havaya uçurmadan kod yazabilmesi için en verimli token tasarrufu aracı. Bu arada haberiniz olsun.


Fazla düşünmek ve açık sekmeler

Her gün spor salonuna giderken karşıdaki padel kortlarını kesiyorum. Ağırlıkların altına girip çıkarken oynayanları izleye izleye fena halde canım çekti. Bu hafta başlıyorum.

Evet, Kasım’dayız ve açık havada raket sporuna başlamak için en yanlış mevsimi seçtim. Ama “doğru zamanı” beklerken sadece kafanın içinde kurup duruyorsun. Bazen fazla düşünmeyi bırakıp direkt sahaya çıkmak lazım.

Aynı dağınıklığı ekran başında da yaşıyorum. Üç VS Code penceresi, bir yanda dokümantasyon, bir yanda ajanların çıktısı. Beyin tam bir ADHD sarmalı. Bu hafta onu toplamak için açık tuttuğum sekmeler:

  • agent-deck & ThinkRail: agent-deck’e fena düştüm. Tmux tabanlı tek bir terminal arayüzünden Claude, Gemini, Codex oturumlarını yönetiyorsun; hangisi çalışıyor, hangisi onay bekliyor, tek ekranda. JetBrains de boş durmamış: pi ajanı etrafına kurdukları açık kaynak ThinkRail her görevi ayrı bir git worktree içine koyuyor ve SPEC.md ile ajanın bağlamı unutmasını engelliyor.
  • api-anything: Goodreads’in, Google Flights’ın API’ı yok. Ajan veri çekmek için headless Chrome kaldırıp bekliyor, tam israf. Bu araç sitenin kendi frontend’inin attığı ağ isteklerini bir kez öğreniyor, çerezleri ayıklıyor ve bunu düz bir HTTP çağrısına çeviriyor. Site yapısı değişince ağdaki ilk ajan onarıyor, diğer herkes güncel şemayı bedavaya alıyor.
  • my-yt: Premium ödesen bile dikkatin algoritmanın elinde. yt-dlp ve SponsorBlock ile çalışan bu lokal arayüz sadece abone olduğun kanalları kronolojik getiriyor, sponsor kısımlarını kesiyor, clickbait kapakları kaldırıyor. İstersen videoyu izlemeden lokal LLM’inle özetliyor. Üstelik sıfır JS framework’ü ile yazılmış.
  • TwinDesk & Sapphire: Mac, PC ve Android tek masada mı? TwinDesk hepsini bulutsuz, Rust ile yazılmış bir UDP protokolüyle birleştiriyor; fareyi Mac’ten itiyorsun, PC’ye geçiyor. Sapphire de Mac’teki çentiği kontrol paneline ve Nearby Share alıcısına çeviriyor.

İster Kasım soğuğunda ilk kez padel kortuna çıkın, ister lokalde yeni bir mimari kurun; mesele aynı. Gürültüyü kes, kendi hizanı koru.

Bu balon patlarsa bir sonraki balon ne olacak? Bir de bu hafta tarayıcınızda kapatmaya kıyamadığınız o sekme hangisi? Bana yazın, hepsini okuyorum.

Faydalı bulduysanız, hâlâ “AI her şeyi değiştirecek” diye pitch deck hazırlayan o arkadaşınıza gönderin. Haftaya görüşürüz.


Kaynaklar (Huang bölümü): CNBC, 9 Kasım · CNBC, 8 Kasım · Newsweek · Al Jazeera